Danh mục thuốc hạn chế bán lẻ theo Thông tư 31/2025/TT-BYT

Vì sao cần thuốc hạn chế bán lẻ?

Việc áp dụng danh mục này nhằm 3 mục tiêu chính:

• Giám sát chặt chẽ kê đơn: đảm bảo thuốc được sử dụng đúng chỉ định
• Đảm bảo an toàn & hiệu quả điều trị: tối ưu hóa phác đồ cho bệnh nhân
• Ngăn chặn lạm dụng & kháng thuốc: đặc biệt với kháng sinh và thuốc điều trị đặc thù

Nguyên lý cốt lõi:

• Thuốc hạn chế bán lẻ không phải là thuốc cấm bán, mà là thuốc cần kiểm soát chỉ định nghiêm ngặt.

Quy tắc áp dụng tại nhà thuốc

Quy trình xử lý khi gặp thuốc thuộc danh mục này có thể tóm tắt như sau:

1. Bệnh nhân mang đơn thuốc đến
2. Kiểm tra hoạt chất có thuộc danh mục hạn chế không
3. Nếu có → kiểm tra chỉ định trên đơn có phù hợp với phạm vi hạn chế không
   • Nếu phù hợp → áp dụng hạn chế bán lẻ
   • Nếu không phù hợp → bán theo quy định thông thường

⚠️ Lưu ý quan trọng:
Nếu đơn thuốc không ghi đúng chỉ định thuộc phạm vi hạn chế, thì không áp dụng hạn chế bán lẻ .

Tổng quan danh mục: 23 nhóm hoạt chất

Danh mục được chia thành 4 nhóm chính:

🔸 Nhóm sốt rét (Mục 1–3)

• 03 hoạt chất/phối hợp
• Ví dụ: Artesunat + Amodiaquin/Piperaquin/Mefloquin…

🔸 Nhóm bệnh lao (Mục 4–15)

• 12 hoạt chất
• Bao gồm thuốc uống và tiêm như: Isoniazid, Rifampicin, Streptomycin…

🔸 Nhóm HIV/AIDS (Mục 16–22)

• 07 hoạt chất/phối hợp
• Ví dụ: Lamivudin, Tenofovir, Efavirenz, Zidovudin…

🔸 Nhóm quản lý đặc biệt (Mục 23)

• Các thuốc có yêu cầu riêng theo giấy đăng ký lưu hàn

Phân tích thực tế: Trường hợp dễ nhầm lẫn

Một ví dụ điển hình là:

Fluoroquinolone kép (Levofloxacin & Moxifloxacin)

• Nếu bác sĩ chỉ định:
  • Viêm phổi cộng đồng, nhiễm khuẩn tiết niệu → KHÔNG áp dụng hạn chế
• Nếu chỉ định:
  • Phác đồ lao đa kháng → ÁP DỤNG hạn chế bán lẻ

Điều này cho thấy:
Không phải thuốc nằm trong danh mục là luôn bị hạn chế – mà phụ thuộc vào chỉ định cụ thể trên đơn.

Ngoại lệ và thẩm quyền địa phương

• Sở Y tế có thể cho phép bán lẻ một số thuốc trong danh mục tùy theo tình hình bệnh tật tại địa phương
• Điều này được quy định tại Điều 10, Khoản 3

Vì vậy, dược sĩ cần:

• Luôn cập nhật văn bản mới từ Sở Y tế
• Không áp dụng máy móc theo danh mục chung

Checklist 3 bước trước khi xuất thuốc

Trước khi bán thuốc, hãy tự hỏi:

✔️ Hoạt chất: Có nằm trong 23 mục của danh mục không?
✔️ Chỉ định: Có đúng là điều trị Sốt rét / Lao / HIV không?
✔️ Ngoại lệ: Có văn bản địa phương cho phép không?